Aqidaparast va g‘uluvga ketgan oqimlarning eng asosiy xatolaridan biri — Tavhid tushunchasini toraytirish, sun’iy bo‘limlarga ajratib, musulmonlarni kofirga chiqarish (takfir) vositasiga aylantirishdir.
Ushbu ma’ruzada Tavhidning asl mohiyati, g‘uluv ahlining xatolari hamda ularga Quron va Sunnatdan ilmiy raddiyalar bayon etiladi.
Reja:
1. Tavhidning asl mohiyati.
2. Aqidaparastlarning tavhid borasidagi asosiy xatolari.
3. Katta gunoh va takfir masalasiga shar’iy raddiyalar.
4. Xulosa va mo‘tabar manbalar.
1. TAVHIDNING ASL MOHIYATI
Tavhid — Alloh taoloni zotida, sifatlarida va ishlarida yagona deb e’tiqod qilishdir. Ahl as-Sunna val-Jamoa (xususan, Imom Moturidiy va Imom Ash’ariy) e’tiqodiga ko‘ra, Tavhid kalimasini til bilan iqror qilib, dil bilan tasdiqlagan shaxs musulmon hisoblanadi.
Alloh taolo Qur’oni karimda marhamat qiladi:
اللهُ لَاإِلٰهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ
"Alloh – Undan o‘zga iloh yo‘q. U Tirik va Qayyumdir."
(Baqara surasi, 255-oyat)
2. AQIDAPARASTLARNING ASOSIY XATOLARI VA UNGA RADDIYALAR
Aqidaparast oqimlar Tavhidni uchga (Tavhidur-rububiyya, Tavhidul-uluhiyya, Tavhidul-asma vas-sifat) bo‘lib, Rububiyyatni iqror qilgan, ammo amalda xatoga yo‘l qo‘ygan musulmonlarni "uluhiyyatda mushrik" deb e’lon qiladilar. Shuningdek, ular tavassul (payg‘ambar va avliyolarni vosita qilish) hamda ziyorat masalalarida g‘uluvga ketib, musulmonlarni shirkda ayblaydi.
A) Vosita qilish (Tavassul) shirk emas
Alloh taolo Qur’oni karimda O‘ziga vosita izlashga buyuradi:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوااتَّقُوا اللهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ
"Ey iymon keltirganlar! Allohdan qo‘rqingiz va Unikiga vosita izlangiz..."
(Mo'ida surasi, 35-oyat)
Ulamolar ta’kidlashicha, duoda Payg‘ambarimiz (s.a.v.) yoki solih insonlarning hurmatini vosita qilish — ularga ibodat qilish emas, balki Allohning huzurida ularning maqomini e’tirof etib, Allohning O‘zidan so‘rashdir. Amalni bajaruvchi ham, duoni ijobat qiluvchi ham faqat Allohdir.
3. TAKFIR VA KATTA GUNOH MASALASIGA RADDIYA
Aqidaparast oqimlarning eng xatarli jihati — gunoh sodir etgan yoki o‘zlarining noto‘g‘ri aqidasiga qo‘shilmagan musulmonni kofirga chiqarishidir.
A) Qur'oni karimdan dalil
Alloh taolo kalima keltirgan shaxsga kofir deyishdan qaytaradi:
وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَىٰإِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا
"Sizga salom bergan (yoki islomni izhor qilgan) kishiga: «Mo‘min emassan», demangiz!"
(Niso surasi, 94-oyat)
B) Hadisi sharifdan dalil
Rasululloh (sallallohu alayhi vasallam) musulmonni kofirga chiqarishning oqibatidan ogohlantirganlar:
إِذَا كَفَّرَ الرَّجُلُ أَخَاهُفَقَدْ بَاءَ بِهَا أَحَدُهُمَا
"Kishi o‘z birodariga «Ey kofir» desa, bu gap ikkisidan biriga qaytadi."
(Imom Buxoriy rivoyati)
Shuningdek, Payg‘ambarimiz (s.a.v.) "Lailaha illalloh" degan kishiga tegmaslikni tayinlaganlar:
أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَحَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ،فَمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُعَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ
"Odamlar «Lailaha illalloh» degunlaricha ular bilan urushishga buyurildim. Kim «Lailaha illalloh» desa, uning moli va joni mendan saqlanadi, illogor haq bo‘lsa (shariat hukmi bilan bo‘lsa)."
(Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati)
4. XULOSA VA MO‘TABAR MANBALAR
Aqidaparastlarning Tavhidni noto‘g‘ri talqin qilishi islom ummatini parchalashga va fitnaga olib keladi. Imom Moturidiy va Imom Tahoviy kabi buyuk imomlarimiz ta’kidlaganidek: "Qibla ahlingizdan bo‘lgan biror kishini gunohi sababli kofirga chiqarmaymiz, modomiki o‘sha gunohni halol deb e’tiqod qilmasa."
Foydalaniladigan mo‘tabar manbalar:
"Aqidatut-Tahoviya" — Imom Abu Ja'far at-Tahoviy.
"Kitobut-Tavhid" — Imom Abu Mansur al-Moturidiy.
O‘zbekiston Musulmonlari idorasi tomonidan chop etilgan rasmiy raddiyalar va kitoblar.
Karmana tumani "Jaloyir"
jome masjidi imom-xatibi A.Hakimov
